Đồng tính nam ở Viet Nam-Họ là ai?

Ảnh minh họa Đồng tính nam ở Viet Nam-Họ là ai? Trong khi ở các nước phát triển phương Tây, đồng tính luyến ái từ lâu đã trở thành một từ khá phổ biến, thì ở Việt Nam, đây vẫn là một chủ đề còn khá mới. Người đồng tính bao gồm đồng tính nam và đồng tính nữ. Tại Việt Nam, thời gian gần đây, những người đồng tính nam được báo chí nói đến nhiều hơn cả. Vậy nam đồng tính ở Việt Nam là ai, họ sống ra sao? Việt Hà xin được gửi tới quý độc giả bài tìm hiểu về những người nam đồng tính ở Việt Nam. 1. Thế nào là đồng tính nam? Theo bác sĩ Nguyễn Thành Như trong một bài viết trên Sài gòn tiếp thị, thì những người đồng tính luyến ái, về mặt sinh học hoàn toàn bình thường. Nam giới đồng tính không phải do thiếu nội tiết tố sinh dục nam, nên họ chẳng cần thử máu để xem có bình thường hay không và cũng không cần phải điều trị. Hiện vẫn chưa có một thống kê cụ thể nào về con số nam đồng tính tại Việt Nam. Nhưng theo một nghiên cứu do tổ chức phi chính phủ (Care) thực hiện tại Việt Nam, con số này là vào khoảng 50.000 đến 125.000 người. Đối với đa số những người đồng tính nam thì đồng tính chỉ là một dạng xu hướng tình dục. Nguyễn Văn Dũng, một người đã công khai mình là người đồng tính trong cuốn tự truyện “Bóng” xuất bản năm 2008 tại Việt Nam, thì cho rằng đồng tính không phải là căn bệnh và cũng không phải là sự đua đòi. Và đồng tính chỉ là một điều hết sức tự nhiên của con người. 2. Cuộc sống của những người đồng tính và quan điểm trong xã hội về đồng tính nam. Tuy nhiên, việc công khai mình là người đồng tính là hết sức khó khăn do lo sợ bị kỳ thị trong xã hội. Bạn VT, một sinh viên ở Hà nội, trưởng một nhóm tự lực dành cho các MSM (nam có quan hệ tình dục với nam) nói: "Thật ra, ở Việt Nam, vấn đề đồng tính không được lộ diện ra, chỉ có một số nhóm ví dụ như nhóm các bạn chuyển đổi giới tính hoặc các bạn gay lộ. Các bạn lộ thì gặp phải nhiều khó khăn, ví dụ các bạn sẽ không được nhận vào các cơ quan, các công ty, còn đối tượng gay kín như bọn em thì vẫn sinh hoạt bình thường. Bọn em chỉ có không tiết lộ với mọi người. Và nếu bọn em tiết lộ ra thì bọn em sẽ gặp phải phản ứng từ gia đình đầu tiên. Ai đi học ở trong nhà trường thì có một số bạn gặp phải khó khăn khi đi học, bởi sự kỳ thị khi mà các bạn sẽ cô lập bạn đó lại và có những cái không được hòa đồng, thiện cảm với các bạn." Những gay kín là những người đồng tính mà nếu chỉ nhìn bề ngoài qua cách họ nói năng, đi đứng, ăn mặc thì khó có ai có thể biết được là họ có xu hướng tình dục đồng tính. Những người này thường hay chọn cách giấu kín mình. Họ thậm chí vẫn lấy vợ và có con bình thường do sức ép từ phía gia đình. Và cũng chính vì thế họ không cảm thấy thực sự hạnh phúc với cuộc sống của mình. Anh NCT, một người đồng tính và là một tình nguyện viên của một nhóm tự lực dành cho người đồng tính tại Hà Nội kể chuyện về một trường hợp gay kín như thế này: "Những người đồng tính hầu hết họ không công khai, không thừa nhận mình là người đồng tính với gia đình. Em tiếp xúc với nhiều và tư vấn nhiều. Thực sự họ là người đồng tính, họ không muốn lấy vợ, nhưng mà do sức ép gia đình họ vẫn lấy vợ. Có một trường hợp em tư vấn, đã lấy vợ, vào đêm tân hôn anh kia nói là nhìn mặt cô vợ mà thấy ghê tởm, anh ấy không có một chút cảm tình nào với cô vợ ấy cả và sau hơn một tháng lấy nhau thì hai vợ chồng làm đơn li dị." Với một số đông người dân, đồng tính luyến ái là không bình thường, thậm chí là bệnh hoạn. Đối với rất nhiều người, người đồng tính thường được hiểu là những người có hình thể đàn ông mà lại thích ăn mặc, trang điểm giống phụ nữ hoặc là những người đã được phẫu thuật chuyển giới (hay còn được gọi là các gay lộ). Em LTH, một sinh viên đại học ở Hà Nội, cho biết ý kiến của em về những người đồng tính như sau: "Cháu thấy không bình thường, với cả cháu không thích những người như thế, tại vì họ có những cái biểu hiện, cách ăn mặc không bình thường. Với cả nhiều người thấy bảo bệnh hoạn, công khai quá, ở đây người ta không chấp nhận những người như thế." Ngoài ra, định kiến đối với người đồng tính còn thể hiện trên báo chí. Theo một nghiên cứu trên 500 bài báo thuộc bốn báo in và 6 báo mạng do Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường thực hiện, thì tỷ lệ các bài báo kỳ thị chiếm đến 41%. Tuy nhiên, thời gian gần đây, cũng đã có một số ít người bắt đầu nhìn nhận người đồng tính như những người bình thường khác. Trong một cuộc thăm do dư luận năm 2007 của đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, trả lời câu hỏi ‘Người đồng tính có xấu hay không?’ thì có đến hơn 80% học sinh đã trả lời là không. Các học sinh này giải thích đó là quyền tự do của mỗi người hoặc việc là người đồng tính không phải là lỗi của họ. 3/ Quan điểm của chính phủ Ở Việt Nam hiện vẫn chưa có một văn bản pháp luật nào dành riêng cho những người đồng tính. Thực tế trớ trêu là người đồng tính ở Việt Nam chỉ thực sự được chú ý đến hơn kể từ sau khi căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS xuất hiện ở đây hồi đầu thập kỷ 90 của thể ký trước. Trong nỗ lực ngăn cản sự lây lan của căn bệnh này, chính phủ Việt Nam ban hành một số các nghị định, chỉ thị liên quan đến nhóm người này. Năm 2002, Bộ Lao động, Thương binh và xã hội kêu gọi liệt kê đồng tính luyến ái là một trong các ‘Tệ nạn xã hội’ cần phải bài trừ như mại dâm và ma túy. Chỉ thị 54 ra ngày 30 tháng 11 năm 2005 của Ban chấp hành Trung ương Đảng đã xếp những người đồng tính nam vào nhóm có nguy cơ cao lây nhiễm HIV/AIDS. Trong khi quan điểm của xã hội Việt nam về đồng tính luyến ái vẫn còn chưa được định hình rõ ràng, thì đã có một số các câu lạc bộ, nhóm tự lực dành cho các MSM và các MSM có AIDS được hình thành. Các nhóm này họat động ra sao và góp ích gì trong việc giảm kỳ thị cho cộng đồng MSM tại Việt nam? Những câu lạc bộ dành cho nam quan hệ tình dục với nam lần đầu tiên được thành lập ở Việt Nam vào những năm đầu thế kỷ này sau khi Việt Nam chính thức nhìn nhận vấn đề lây lan HIV/AIDS và tuyên chiến với căn bệnh này. Lúc đầu, số lượng các câu lạc bộ dạng này còn rất ít, chỉ có khoảng từ 1 đến 2 câu lạc bộ, nằm ở hai thành phố lớn là Hà nội và thành phố Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ chính của các câu lạc bộ là để tuyên truyền phòng chống AIDS cho những người MSM vì họ được xếp vào nhóm có nguy cơ cao lây nhiễm HIV do việc thiếu hiểu biết trong quan hệ tình dục. Các câu lạc bộ MSM phần lớn hoạt động theo các dự án và được các tổ chức phi chính phủ tài trợ. Anh BXH, chủ nhiệm câu lạc bộ Hải Đăng, một trong những câu lạc bộ dành cho MSM đầu tiên tại Hà nội, nói về hoạt động của câu lạc bộ như sau: "Câu lạc bộ hoạt động trên 4 lĩnh vực chính. Thứ nhất là vận động hành lang pháp lý và những vận động xã hội tạo môi trường thuận lợi cho dự án hoạt động trong đó có những cái như là tổ chức họp cộng đồng, với các cấp lãnh đạo địa phương. Tổ chức các sự kiện truyền thông giáo dục cộng đồng. Cái thứ hai là thực hiện tiếp cận ngoài cộng đồng. Hiện tại dự án có 20 người, 16 giáo dục viên cộng đồng và 4 giáo dục viên sức khỏe. Các bạn sẽ làm từ 3 đến 4 buổi tối một tuần. Công việc chính là tiếp cận, truyền thông, hướng dẫn cách sử dụng bao cao su hay phân phát bao cao su, dầu bôi trơn, tài liệu truyền thông. Và từ đó tìm hiểu các nguy cơ của mỗi khách hàng để đưa các bạn đến với dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Ngoài ra, câu lạc bộ cũng tổ chức những buổi văn nghệ truyền thông, thời trang để thu hút các bạn. Và câu lạc bộ cũng có phòng khám để các bạn đến khám miễn phí." Để tiếp cận với những người MSM, những tình nguyện viên của các câu lạc bộ thường chọn các điểm nóng như vườn hoa, công viên, quán nước ngoài lề đường, hay các địa điểm vui chơi giải trí như quán bar, sàn nhảy. Mặc dù việc thành lập các câu lạc bộ này được sự chấp thuận của chính phủ, nhưng thời gian đầu hoạt động, họ cũng gặp không ít khó khăn do vấn đề kỳ thị trong xã hội và không nhận đựơc sự trợ giúp tối đa từ chính quyền địa phương. Anh NVN, một giáo dục viên sức khỏe của câu lạc bộ Hải Đăng nói: "Mới ra thì chính quyền sở tại đầu tiên họ chưa biết đến công việc của mình thì có can thiệp. Họ nghĩ là mình là một câu lạc bộ chuyên về đồng tính luyến ái. Người ta chưa hiểu về các hoạt động của câu lạc bộ, không biết mục đích của câu lạc bộ. Đấy là khó khăn ban đầu. Cái thứ hai là sự kỳ thị của cộng đồng vẫn còn cao cho nên anh em làm trong câu lạc bộ mới đầu cũng bị nhận sự kỳ thị đấy. Sau này giải thích thì đỡ hơn rồi." Nhưng có lẽ khó khăn lớn nhất mà hầu hết các câu lạc bộ gặp phải khi cố gắng tiếp cận với các MSM là sự tự kỳ thị của chính những người MSM. Do bị sức ép từ xã hội, phần nhiều các MSM muốn giấu mình là người đồng tính và rất e ngại tham gia vào các hoạt động của các câu lạc bộ, mặc dù rất muốn. Anh NVN cho biết thêm: "Nhiều khi người ta ngại lộ diện mình nên người ta không đến hoặc có đến thì cũng lén lút. Cũng một phần là do văn hóa, một phần là do họ tự kỳ thị họ, một phần là do họ sợ người khác biết đến thì ảnh hưởng, gia đình biết hoặc là anh em bạn bè biết thì họ ngại hoặc là cơ quan đoàn thể biết thì họ nghĩ là họ sẽ bị nghỉ việc chẳng hạn." Trong khi các câu lạc bộ chủ yếu tập trung tuyên truyền phòng chống AIDS cho các MSM thì trên thực tế ở Việt Nam con số những người MSM đang sống chung với AIDS  không phải là nhỏ. Theo kết quả kết quả giám sát lồng ghép hành vi và các chỉ số sinh học, tỉ lệ MSM có HIV dương tính tại Hà Nội là 9,4%, tuy chưa thể kết luận chung về tỉ lệ nhiễm HIV của cả cộng đồng MSM nhưng cũng là một cảnh báo về nguy cơ này trong cộng đồng. Nhóm Live là một nhóm như vậy ở Hà nội được thành lập vào cuối năm 2008. Người đứng đầu nhóm là NCT biết mình có AIDS khi mới 18 tuổi. Và cũng giống như bao nhiêu người nhiễm AIDS khác, tâm lý của T lúc đó là chán đời và hận đời. Việc công khai mình là người có HIV là vô cùng khó khăn chứ chưa nói gì đến việc thừa nhận mình là người đồng tính. T kể về trường hợp của mình như sau: "Việc công khai bắt nguồn từ việc em có HIV. Sau khi em biết mình có HIV thì em bắt đầu suy nghĩ chín chắn và tham gia các hoạt động xã hội, được sự động viên của mọi người em mới bắt đầu cảm thấy cần phải làm gì đó cho mọi người nhất là những người MSM ở Việt Nam. Cho nên em công khai hẳn, trước tiên là người có AIDS, sau đó là một MSM. Em muốn đưa tiếng nói của mình ra cho mọi người biết và cho cộng đồng có thể hiểu rõ hơn về cái giới MSM nó như thế nào, và nội tâm của những người MSM có AIDS ra sao." T cũng thừa nhận là việc quy tụ được các MSM có HIV vào nhóm là điều khó khăn do sự từ kỳ thị và mặc cảm của nhóm người này. Vì vậy việc tiếp cận với những người này được thực hiện trước tiên là qua còn đường internet. Hiện nhóm đã có 4 người tham gia. Hiện tại ở Việt Nam đã có thêm nhiều câu lạc bộ và nhóm tự lực dành cho người MSM. Trong khi các câu lạc bộ chủ yếu hoạt động theo phạm vi các dự án phòng chống HIV/AIDS thì các nhóm tự lực là do các MSM tự lập nên vì theo họ hoạt động của các câu lạc bộ chưa đủ để đáp ứng những nhu cầu và mong muốn của họ. Nhưng cho dù mục đích thành lập là gì thì mong muốn cuối cùng của đa số những MSM Việt Nam nói chung vẫn là được mọi người trong xã hội nhìn nhận họ là những người bình thường. Xin mượn lời của VT, trưởng nhóm tự lực có tên Ước mơ tuổi trẻ, ở Hà nội, làm phần kết cho loạt bài này. "Bọn em chỉ có nguyện vọng tức là mọi người, người dân trong xã hội coi bọn em như những người bình thường khác thôi. Bọn em không cần phải thương xót, thương hại, chỉ cần coi vấn đề MSM là bình thường." (Mein ghi lại theo bài phát thanh Who are gays in Vietnam? - của Việt Hà - Đài RFA)